{"id":525,"date":"2019-11-21T15:44:03","date_gmt":"2019-11-21T08:44:03","guid":{"rendered":"https:\/\/threesixteenfamily.com\/vietviet\/?p=525"},"modified":"2020-05-16T19:23:21","modified_gmt":"2020-05-16T12:23:21","slug":"cuu-uoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/threesixteenfamily.com\/vietviet\/cuu-uoc\/","title":{"rendered":"C\u1ef1u \u01af\u1edbc"},"content":{"rendered":"<p align=\"JUSTIFY\"><strong>C\u1ef1u \u01af\u1edbc (dt):<\/strong> Thu\u1eadt ng\u1eef C\u1ef1u \u01af\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng trong Th\u00e1nh Kinh v\u1eeba n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u1eddi h\u1ee9a c\u0169 Thi\u00ean Ch\u00faa h\u1ee9a v\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi qua d\u00e2n t\u1ed9c I-s\u01a1-ra-\u00ean, v\u1eeba n\u00f3i \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n Th\u00e1nh Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p tr\u01b0\u1edbc khi th\u00e2n v\u1ecb \u0110\u1ee9c Con c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa nh\u1eadp th\u1ebf l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh l\u1eddi h\u1ee9a v\u1ec1 s\u1ef1 Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee9u chu\u1ed9c nh\u00e2n lo\u1ea1i ra kh\u1ecfi t\u1ed9i l\u1ed7i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi, ban cho nh\u00e2n lo\u1ea1i m\u1ed9t l\u1eddi h\u1ee9a m\u1edbi, c\u0169ng qua d\u00e2n t\u1ed9c I-s\u01a1-ra-\u00ean. Th\u00e1nh Kinh C\u1ef1u \u01af\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p trong su\u1ed1t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian t\u1eeb n\u0103m 1446 TCN cho \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng n\u0103m 400 TCN. B\u1ed1 c\u1ee5c hi\u1ec7n t\u1ea1i trong c\u00e1c b\u1ea3n d\u1ecbch Th\u00e1nh Kinh l\u00e0: C\u1ef1u \u01af\u1edbc g\u1ed3m 39 s\u00e1ch, d\u00e0y m\u00f5ng kh\u00e1c nhau, chia th\u00e0nh b\u1ed1n b\u1ed9 m\u00f4n ch\u00ednh: Lu\u1eadt Ph\u00e1p (5 s\u00e1ch); L\u1ecbch S\u1eed (12 s\u00e1ch) V\u0103n th\u01a1 (5 s\u00e1ch), v\u00e0 Ti\u00ean Tri (17 s\u00e1ch).<\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">C\u1ef1u \u01af\u1edbc gi\u1edbi thi\u1ec7u Thi\u00ean Ch\u00faa, b\u00e0y t\u1ecf ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a mu\u00f4n lo\u00e0i v\u1ea1n v\u1eadt, ghi l\u1ea1i ti\u1ebfn tr\u00ecnh l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o d\u1ef1ng cho \u0111\u1ebfn khi Thi\u00ean Ch\u00faa im l\u1eb7ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi trong m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian ch\u1eebng 400 n\u0103m. C\u1ef1u \u01af\u1edbc c\u0169ng truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa d\u00e0nh cho lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Trong \u0111\u00f3, c\u00f3 l\u1eddi h\u1ee9a v\u1ec1 s\u1ef1 Thi\u00ean Ch\u00faa s\u1ebd gi\u1ea3i c\u1ee9u nh\u00e2n lo\u1ea1i ra kh\u1ecfi t\u1ed9i l\u1ed7i.<\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">C\u1ef1u \u01af\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 c\u1ed5, ngo\u1ea1i tr\u1eeb m\u1ed9t ph\u1ea7n nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng A-ra-mai (Aramaic) [5]. Ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c I-s\u01a1-ra-\u00ean, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u1ed3i v\u00e0o gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 19, sau h\u01a1n 2,200 n\u0103m b\u1ecb xem l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef ch\u1ebft. N\u0103m 1948, c\u00f9ng l\u00fac v\u1edbi s\u1ef1 t\u00e1i l\u1eadp qu\u1ed1c c\u1ee7a qu\u1ed1c gia I-s\u01a1-ra-\u00ean, ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh ng\u00f4n ng\u1eef ch\u00ednh c\u1ee7a qu\u1ed1c gia I-s\u01a1-ra-\u00ean. Ti\u1ebfng A-ra-mai l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef ra c\u00f9ng ngu\u1ed3n g\u1ed1c v\u1edbi ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 (nh\u00f3m ng\u00f4n ng\u1eef Semitic c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c ra t\u1eeb Sem, con trai \u00fat c\u1ee7a N\u00f4-\u00ea \u2013 Xem S\u00e1ng Th\u1ebf K\u00fd t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng 6 \u0111\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng 10). Ti\u1ebfng A-ra-mai \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecbnh h\u00e0nh gi\u1eefa c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c v\u00f9ng Trung \u0110\u00f4ng trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian t\u1eeb n\u0103m 1100 TCN \u0111\u1ebfn n\u0103m 70 CN. Khi d\u00e2n I-s\u01a1-ra-\u00ean thu\u1ed9c V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c Giu-\u0111a, b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y sang \u0110\u1ebf Qu\u1ed1c Ba-by-l\u00f4n (606 TCN \u2013 536 TCN) th\u00ec h\u1ecd bu\u1ed9c ph\u1ea3i d\u00f9ng ti\u1ebfng A-ra-mai, l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef ch\u00ednh c\u1ee7a \u0110\u1ebf Qu\u1ed1c Ba-by-l\u00f4n, thay th\u1ebf cho ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u1ef1u \u01af\u1edbc (dt): Thu\u1eadt ng\u1eef C\u1ef1u \u01af\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng trong Th\u00e1nh Kinh v\u1eeba n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u1eddi h\u1ee9a c\u0169 Thi\u00ean Ch\u00faa h\u1ee9a v\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi qua d\u00e2n t\u1ed9c I-s\u01a1-ra-\u00ean, v\u1eeba n\u00f3i <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/threesixteenfamily.com\/vietviet\/cuu-uoc\/\">\u0110\u1ecdc Ti\u1ebfp \u2192<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,4],"tags":[],"class_list":["post-525","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-muc-luc","category-c"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/threesixteenfamily.com\/vietviet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/525","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/threesixteenfamily.com\/vietviet\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/threesixteenfamily.com\/vietviet\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/threesixteenfamily.com\/vietviet\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/threesixteenfamily.com\/vietviet\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=525"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/threesixteenfamily.com\/vietviet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/525\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":673,"href":"https:\/\/threesixteenfamily.com\/vietviet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/525\/revisions\/673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/threesixteenfamily.com\/vietviet\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=525"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/threesixteenfamily.com\/vietviet\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=525"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/threesixteenfamily.com\/vietviet\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}